Hợp tác ba bên Việt Nam - IAEA - Lào: Đào tạo quản lý tài nguyên nước sử dụng kỹ thuật đồng vị

12/11/2026

Trong khuôn khổ hợp tác ba bên Việt Nam - Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) - Lào, Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân (KH&KTHN) đã tiếp nhận đoàn cán bộ của Viện Công nghệ sinh học và Sinh thái học, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lào đến thực tập, nghiên cứu.

Khóa học tập trung vào chương trình đào tạo thực hành về ứng dụng các kỹ thuật đồng vị để truy xét mối quan hệ thủy lực giữa nước mặt và nước dưới đất. Hoạt động này do IAEA tài trợ, nhằm hỗ trợ Lào nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong lĩnh vực quản lý tài nguyên nước.

Khóa học diễn ra trong khoảng một tháng, từ ngày 05 - 30/10/2026, bao gồm các hoạt động học tập lý thuyết, thực hành tại phòng thí nghiệm và đi thực địa lấy mẫu nước. Các học viên Lào được hướng dẫn trực tiếp bởi TS. Đặng Đức Nhận – chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực thủy văn đồng vị, cùng các cán bộ chuyên môn thuộc Phòng Thí nghiệm Thủy văn đồng vị, Trung tâm Kỹ thuật hạt nhân, Viện KH&KTHN. Ngoài ra, TS. Nguyễn Bách Thảo, Trường Đại học Mỏ - Địa chất, tham gia giảng dạy một số nội dung chuyên đề.

Chương trình thực tập được thiết kế chuyên sâu với các nội dung cụ thể:

Tổng quan về khoa học thủy văn đồng vị: Các đồng vị môi trường trong chu trình nước; đường nước khí tượng toàn cầu (GMWL), đường nước khí tượng địa phương (LMWL) và đường nước bốc hơi; dòng (sông) được bổ sung từ nước dưới đất hoặc ngược lại nước sông bổ cấp nước dưới đất; định tuổi nước dưới đất; radon (²²²Rn); xác định nguồn gốc dinh dưỡng (nitơ và lưu huỳnh) trong môi trường nước dưới đất.
Thực hành các kỹ thuật lấy mẫu hiện trường phân tích đồng vị: Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị lấy mẫu; thực hiện chương trình đảm bảo và quản lý chất lượng (QA/QC) trong quá trình lấy mẫu nước mặt và nước dưới đất phục vụ phân tích đồng vị; xác định mối tương tác thủy văn giữa nước sông và nước ngầm.
Thực hành tại phòng thí nghiệm, học cách xử lý mẫu để thu được số liệu chất lượng cao: Làm giàu triti trên thiết bị; điện phân, xử lý mẫu bicacbonat phù hợp cho phân tích δ¹³C và ¹⁴C; tách amoni bằng phương pháp khuếch tán để xác định δ¹⁵N; phân tích thành phần hóa học của mẫu nước bằng kỹ thuật sắc ký ion; phân tích dấu vân tay đồng vị trong các mẫu nước bằng kỹ thuật quang phổ laser; định lượng giá trị δ¹³C, δ¹⁵N trên thiết bị phân tích tỷ số đồng vị kết nối khối phân tích nguyên tố (EA-IRMS); phân tích ³H trong mẫu nước đã làm giàu trên thiết bị đo nhấp nháy lỏng.
Luận giải kết quả: Kiểm soát chất lượng số liệu thành phần đồng vị và hóa học thu được; thảo luận đánh giá nguồn gốc, chất lượng và tuổi của tầng chứa nước dưới đất tại khu vực nghiên cứu.

Trong suốt thời gian thực tập, đoàn học viên Lào đã được tiếp cận hệ thống trang thiết bị hiện đại và thảo luận chuyên sâu với các chuyên gia và cán bộ nghiên cứu của Viện KH&KTHN. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, khóa học còn mang lại cho các học viên những trải nghiệm đáng nhớ về văn hóa, ẩm thực và con người Việt Nam.

Sau bốn tuần làm việc nghiêm túc và tích cực, Đoàn đã báo cáo kết quả thực hiện các hoạt động và được trao giấy chứng nhận hoàn thành chương trình thực tập. Ban Tổ chức và các cán bộ hướng dẫn đánh giá cao tinh thần học hỏi và ý thức trách nhiệm của Đoàn, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác trong tương lai.

Thành công của khóa học khẳng định uy tín của Viện KH&KTHN, cũng như Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam trong công tác đào tạo nhân lực quốc tế, đồng thời góp phần nâng tầm vị thế của Việt Nam trong cộng đồng khoa học quốc tế và thắt chặt tình đoàn kết hữu nghị giữa ba bên Việt Nam - IAEA - Lào.

Dưới đây là một số hình ảnh nổi bật của khóa học: